Ben zamanla sayının artacağını düşünüyorum, ancak işletmecilerin bazı hususları (mesela liman vergileri) gözden geçirmeleri iyi olur kanısındayım.
Elbette Bodrum’un Kuşadası gibi bir potansiyele erişmesi çok zor görünüyor. En başta fiziki altyapı olarak Kuşadası limanı çok müsait, onun ötesinde Efes gibi dünyaca bilinen bir antik kentin hemen yakınında.
Daha önce yazmıştım, Cruise gemi şirketlerinin en önemli kazançlarından biri de “Shore Excursion –Kıyı Turları) operasyon gelirleridir. Kuşadası Limanı’na yanaşan cruise gemilerindeki misafirlerin hemen hemen yüzde doksanı Efes turunu satın alırlar.
Sistem şöyle çalışır; Gemi sabah 7:00 gibi limana yanaşır, yolcular liman çıkışında bekleyen otobüslere aktarılır, oradan Efes’e gidilir, tur bittikten sonra o gemi şirketinin anlaşmalı olduğu halıcı/derici/kuyumcunun kapısının önünde durulur, misafirler koyun gibi içeri sokulur, içeride yeteri kadar kesim yapıldıktan sonra tekrar otobüsle limana getirilip gemiye bindirilir.
Biraz kaba oldu, pardon, ama tam piyasa dili kullandım. Misafirlerin çarşıda gezmelerine izin verilmez, çünkü her an bir dükkana girip aldığı maldan dolayı kazıklandığını anlama tehlikesi vardır.
Gemi de zaten saat 11:00 de limandan ayrılır, öğleden sonra diğer gemiler gelir.
Yani bu anlaşmalı gemilerden esnafa bir şey kalmaz. Tıpkı otellerdeki her şey dahil sistemi gibi. Ancak bazı anlaşmasız gemiler vardır ki onların misafirleri çarşıyı bayram ettirir.
Tekrar Bodrum’a gelirsek, bir kere Bodrum’un Efes gibi satacağı bir Kıyı turu yok maalesef. Mozoleus’u veya Kale’yi söyler gibisiniz ancak bunlar zaten şehrin içinde. Bunlar için herhangi bir tur organize etmek ve bunu parayla satmak mümkün değildir.
Bu nedenle mesela denizlerdeki en lüks gemilere sahip RCI (Royal Carribean International), MSC, Silversea, AIDA gibi şirketlerin gemileri Bodrum’a sezonda ya 2 bilemedin 3 kere gelirken, daha hesaplı TUİ, Marella Cruises, Emerald Cruises gibi şirketlerin gemileri daha sık Bodrum’u ziyaret etmektedirler.
Lüks sınıf ve üstü gemi şirketlerinin gemileri haftada en az üç dört kez Kuşadası’na uğrarlar.
Bu konuda Kuşadası ile yarışmanın bir anlamı yoktur. Kuşadası halen Pireaus, Venedik, Barcelona, Marsilya gibi büyük Cruise limanları ile yarışmaktadır. Bugün Venedik cruise limanına aynı anda 8 gemi yanaşabilirken Kuşadası’na ancak 4 gemi yanaşabilmektedir. Orada da heyecanlı bir rekabet vardır.
Yine de elimizdeki veriler Bodrum’u Kuşadası ve İstanbul ile karşılaştırmaya olanak veriyor. 2025 yılını ele alırsak; Kuşadası Limanı 617 gemi ve 996 bin yolcu, İstanbul Limanı 265 gemi ve 625 bin yolcu ve Bodrum ise 116 gemi ve 138 bin yolcu performansı ile kapattı geçen yılı.
Bence en önemli fark Kuşadası’nın bu amaç için çok iyi hazırlanmış bir altyapıya sahip olmasıdır. Bizim Bodrum’un böyle bir altyapısı yok. Halbuki ülkenin üçüncü büyük cruise trafiğine sahip. Misafirlerin Mosoleus’a gidişleri bile ciddi zorluklar içeriyor.
Yaz geldi ya, turistler, benim işe gidiş istikametim olan Turgut Reis Caddesi’nin itfaiye girişinden Moseleus’un kapısına kadar yolda tek sıra halinde askeri bir nizamla yürüyerek ezilmekten sakınıyorlar. Elbette bunların hepsi cruise gemisinden çıkma değil, normal otel müşterileri de var.
Sonuçta gittikleri yer neresi? “Dünyanın 7 Harikasından Birisi” Eh, katlansınlar o zaman da diyebiliriz.
Demeyelim, insanların buradan çok iyi intibalarla ayrılmalarını sağlayalım. Önümüzdeki senelere yatırım yapalım. Bodrum tekrar talep edilen (repeat visit) destinasyonların başında gelsin. Sadık misafirleri artsın.
Gördük bu yıl. Geçen yıllarda ektiğimiz şuursuz fiyat politikalarının, “pahalı destinasyon” imajının turizmi ne hale düşürdüğünü görüyoruz.
Belki birileri hak etti ama biz Bodrum geneli olarak hak etmedik. Şimdi o birilerini temizleme zamanı.
Hiç kimse İran savaşını turizmin bu haline gerekçe göstermesin. Gösterirse anlarım ki o zaten ihtirasına yenilip fiyatları uçuranlardandır.
Cruise yazarken konu geldi genel turizmdeki yavaşlamaya. Ama bunun hakkı bir yazının sonuna takılmak değil, kendi başına, başlı başına bir yazı konusu olmaktır.
Ve elbette olacaktır…