Türkiye’nin ve Bodrum’un 25 yılı nasıl geçmiş, neler değişmiş, çeyrek yüzyılda nereden nereye gelmişiz ona baktığımız çalışmanın ikinci bölümüne geldik. Geçen sefer nüfus (veya demografik) değişimleri, emekli sayısındaki artış, Bodrum’daki aşırı durumu yazmış ve topu bu haftaya atmıştık. Öncelikle, şu göç işine bir bakalım. Malum son yıllarda ülke ciddi göç aldı. Bunların çoğu da kalıcı hale geldi ve belli zamanlarda Bodrum’un da başına dert oldu. 2000 yılında Türkiye’deki yabancı uyruklu kişilerin sayısı 267 bin 500 olarak veriliyor. Bu o zamanki 64,8 milyonluk nüfusun binde 4’ü ediyor. Yani pek önemli bir oran değil. Gelelim 2025 yılına. Burada yabancı sayısı 4,4 milyon kişiye fırlıyor ve toplam nüfus olan 86 milyon kişinin yüzde 6’sına ulaşıyor. Bu resmi rakamlar, gayri resmi olarak ülkemizde yaşama tutunmuş yabancı sayısının 8 milyon dolayında olduğu söyleniyor. Gelelim iç göç hareketlerine. Son 25 yılda Türkiye’de en yoğun göç alan (ya da nüfusu artan) iller 1.Yalova, 2.Tekirdağ ve 3.Antalya olarak sıralanmaktadır. Nüfusuna göre en hızlı artış gösteren ilçe ise yüzde 112 ile Bodrum’dur. Bodrum’a gelenlerin yüzde 25’i İstanbul kaynaklıdır. Bu kenti İzmir ve Ankara takip etmektedir. Kaynağı ne olursa olsun Bodrum’un aldığı göç bu şehrin tüm dengelerini alt üst etmiştir. Gelin özellikle konut/kira işine bakalım: Konut satışlarındaki talebin aşırı artışı makul düzeyde süren emlak piyasasını bozmuş, metrekare fiyatlarını 150.000 ile 300.000 TL bandına yükseltmiştir. Böyle bir artış İstanbul dahil hiçbir kentte görülmemiştir. Pandemi öncesi bu fiyatların (2019) 7.500 ile 10.000 TL olduğunu düşünün. Kiralar başka bir uçuk konudur. 2019 yılında ortalama konut kira endeksi 2.156 TL iken bu rakam 2025 sonunda 62.680 TL’ye ulaşmış, yani tam 29 (yirmi dokuz) kat artmıştır. Kimileri TL üzerinden bu kadar artış olabilir, peki Dolar bazında ne olmuş diye sorabilir. Haklıdırlar da. Ama vereceğimiz cevap onları pek memnun etmeyecektir. 2019 yılında dolar bazında kira 380 Dolar iken bu rakam 2025 yılında 1.300 Dolara ulaşmıştır. Sabit fiyatlarla bile artış 3,5 kattır. Bugün Bodrum’da yaşanan aşırı fiyat kaosunun temelinde yatan en önemli sebep budur. Mevsimsel değişimler ise başka bir dengesizliği gözler önüne sermektedir. Bu konuda bir sayım yapılamadığından yaklaşık rakamları vermek zorundayız. Kimine göre yarımadanın nüfusu yaz aylarında 1 milyon kişiyi aşmakta, kimilerine göre ise 2 milyona ulaşmakta. Varın orta yolu siz bulun. Bu arada Instagram ve Facebook’ta yayınlanan “Balcininkovani” bu bizim bulgularımızı alıp değerlendiriyor ve daha detaylı analizler yapıyor. Tavsiye ederim. Böylelikle kendi reklamımızı da yapmış olduk. :) Bu yazıda hep negatif etkilere yol açan korkutucu veriler açıkladık. Dilerseniz bir de işin pozitif yanlarına bir bakalım: Ülkede okuma-yazma oranları 2000 yılına göre ciddi artış gösterdi ve neredeyse yüze yüze dayandı. 2000 yılında nüfusun yüzde 80,44’ü okuma yazma bilirken bu sayı 2025 sonunda yüzde 97,85’e yükseldi. Yani artık toplumumuzun hemen hemen hepsinin okuma yazma bildiğini söylersek hata etmiş olmayız. Ama bu sözü Bodrum için söylersek tam olarak doğru söylemiş oluruz. Bodrum ülkede okuma yazma oranı en yüksek şehirdir. Bilmeyen sayısı sadece binde 84’tür. Yani yüzde bir bile değildir. Muğla en yüksek okuma yazma oranına sahip 6. İl olurken Antalya yüzde 99 ile ilk sırada yer almaktadır. Elbette okuma yazma bu zamanda eğitimdeki gelişmişliği göstermez. Gelin bir de yüksekokul/üniversite mezunu nüfusun durumuna bakalım. Bildiğiniz gibi son 25 yılda ülkedeki üniversite sayısı, her ile bir üniversite sloganı ile 71 den 208’e yükseldi. Ben bunun yanlış ve hatalı bir büyüme olduğunu savunuyorum ama bunu başka bir yazıda anlatacağım. Muğla 1992’den beri zaten bir üniversite sahibi ilimizdi. Sayının artışı doğal olarak mezun sayısının da anormal artışını beraberinde getirdi. 2000 yılında yüzde 5’e yaklaşan (yüzde4,9) nüfustaki yüksek öğrenim görmüş kişi sayısı 2025 yılı sonunda yüzde 26,1’e yükseldi. Nicelik arttı ama nitelik arttı mı onu da yeni bir konu olarak işleyeceğiz. Şimdi sıkı durun, ülkedeki en yüksek üniversite mezunu nüfusa göre yüzde 27 ile Ankara olurken, Bodrum tüm il ve ilçeleri geçerek yüzde 31,4 oranına ulaşmıştır. Yani Bodrum’da her rastladığınız 3 kişiden biri yüksekokul mezunudur. Bu arada belirtmeden geçemeyeceğim, Bodrum doktora ve üstü akademik derecelere sahiplik oranında da yine Türkiye’nin iki katına yakın bir yüzde tutturmuş durumdadır. Kuşkusuz emekli akademisyenlerin Bodrum’a yerleşme tercihlerinin yüksekliği, Bodrum’u yüksek eğitimli, kültürlü ve entelektüel birikime sahip bir şehir haline getirmektedir. Suç istatistiklerini verecektim, ancak şimdi eğitimin güzel sonuçlarının ardından moralinizi bozmayayım. Üçüncü yazıya da ciddi veriler kaldı. Bir hafta sonra tekrar yüzdelerle buluşuruz…